هرچند اکوسیستم گردشگری ایران، خاصه بخش دولتی شده آن، ویژگیها و شرایط خاص خودش را دارد و چندان همسو با آنچه در دنیا میگذرد، به نظر نمیرسد اما برای بخش خصوصیتر که با وجود سختیهای پرش از سنگهای موجود در راه، همیشه چند گام جلوتر عمل میکند نگاهی به روندهای روز دنیای گردشگری در سالی که پیش روست، میتواند الهامبخش باشد هرچند در عمل توجه به تعدادی از این روندها در تعدادی از حوزهها دیده میشود.
ازآشنایی با افراد جدید در یک سفر خارجی، سفرهای تفریحی، ماجراجویانه و تجربهمحور، سفرهای متاثر از هوش مصنوعی تا بیتوجهی به توصیهها و برنامههای آن در سفر و سفرهای چندنسلی و یا رویدادمحور، همگی روندهاییست که به نظر میرسد قرار است چند سالی در دنیای گردشگری ماندگار باشند. براساس دادههای فعالان صنعت گردشگری از شرکتهای مسافرتی، راهنمایان، هتلها، بازیگردانان در حوزههای صنایع تفریح، خوراک و دیگر صنایع وابسته و کارشناسانی که بازار سفر را رصد میکنند تا به روندهای پیشرو برسند، با وجود اینکه پایداری در وضعیت اقتصادی اغلب کشورهای جهان دیده نمیشود اما سفر کردن همچنان در الویت تعداد زیادی از مردم است و پیشبینی میشود سفرها در سال ۲۰۲۶ هدفمندتر، آهستهتر و شخصیساز شدهتر باشند.
سفرهای معنادار
مثل دنیای مد بسیاری از روندهای روز ممکن است تنها در زمان کوتاهی موردتوجه واقع شوند مثل مقاصدی که برای مدت زمانی گردشگران را به خود جذب میکنند اما به زودی از تب وتاب میافتند اما نگاهی به روندهای روز این سالهای صنعت گردشگری نشان میدهد که سفر بیشتر به سمت پایداری و معنادار بودن حرکت میکند. به عبارتی مسافران امروزی به دنبال چیزی بیش از دیدار از یک مقصد هستند، آنها قصه، ارتباط و معنا میخواهند؛ یک تعامل واقعی و انتخابی آگاهانه. و این “سفر عمیق” برای بازیگردانان سفر مثل طراحان تور و بخصوص هتلها، به معنای تغییر رویکرد از ارائه خدمات صرف به سمت کمک به مهمانان برای یافتن معنا در طول سفرشان است، دعوتی برای شکلدهی به تجربیاتی که رفاه را در کنار یک معنای عمیق فرهنگی در اولویت قرار میدهند و تضمین میکنند که هر سفر چیزی واقعاً بهیادماندنی ارائهدهد.
سلامت و ذهن آگاهی
این سالها خلوتکردن در طبیعت و تجدیدقوای ذهنی حتی در سفرهای گروهی بیشتر مورد توجه است. دوری از ابزارهای فناوری، رسانههای اجتماعی و کار در طول سفر از الویتهای اهل سفر است هرچند از سوی دیگر اقبال به سمت فعالیتهای سلامت محور مثل استفاده از “اسپا”، طبیعتگردی و تناسب اندام افزایش یافته است. یعنی آدمها برای ساعتهایی گروه را ترک و به فعالیتهای سلامتی خود میپردازند.
عطش برای چشیدن طعم اصالت
بسیاری از پژوهشهای سال های اخیر نشان داده که گردشگران بیشتر به ارتباط عاطفی عمیقتر با مقصد علاقمندشدهاند تا اصالت آن را درک کنند و از آنجا که طعم و مزه تاثیر شگرفی در کشف فرهنگ دارد، غذا دروازه اصلی این مکاشفه برای ۸۵ درصد از مسافران است. در این زمینه پس از خوراک، معماری تاریخی، طبیعت و گشت وگذار مستقل و شخصی به شیوه محلیها، به این مکاشفه در مقصد کمک میکنند. این ارتباط عمیقتر اغلب آنان را به مقصد باز میگرداند.
تجربه خوراک به مثابه یک سوغاتی
یک ترند مرتبط با خوراک دیگر در سال ۲۰۲۶، این است که یک غذای دلپذیر در سفرهای خارجی دیگر فقط یک خاطره زودگذر نیست و به یک سوغات در قفسه آشپزخانه تبدیل شدهاست. تعداد مسافرانی که به دنبال گنجینههای خوراکی و طراحیشدهای هستند که آشپزخانههایشان را به ویترینی از فرهنگ خوراکیهای جهانی تبدیل کنند، افزایش یافته است. اشتباه نکنید این چیزی بیش از خرید کردن است، مثل همراه آوردن یک هاون کوچک سنگی مخصوص درستکردن سسهای تند در اندونزی یا چاقوهای مخصوص سرآشپزهای ژاپنی وقتی “تپان یکی” درست میکنند که میتواند تکمیلکننده یک آشپزخانه مدرن باشد اما یادآور خاطرهای از یک تجربه خوراکی در شهری مثل اوزاکاست. این کار یک ماجراجویی حسی بعبارتی یک غوطهوری فرهنگی است که در آن هر قفسه راوی قصهای از طعمی است که خاطرهاش از یک سفر باقی ماندهاست.
پایبندی به ارزشها در سفر
دادههایی از یک مجموعه هتلی نشان داده که این سالها مهماننوازی مسئولانه یک عامل وفاداری قوی به شمار میرود. براین اساس ۴۷ درصد از مسافران محل اقامتشان را برپایه سابقه یا پایداربودن هتل انتخاب کردهاند. مهمانان به طور فزایندهای به دنبال برندهایی هستند که آموزش میدهند، راهنمایی میکنند و انتخابهای آگاهانه و پایداری مشارکتی را امکانپذیر میسازند. از این رو ابتکارات زیستمحیطی، فرهنگی و اجتماعی میتوانند ارتباط مهمان را با مقصد افزایش دهند.
سفر به دنبال سرگرمی شخصی
در سالهایی که کار و آمیختگی شدید با دنیای دیجیتالی مردم را به نوعی فرسودگی عمیقتر کشانده، مسافران به طور فزایندهای به سمت سفر برای کشف علاقهمندیهایشان میروند. بعبارتی اینکه چه چیزی سرگرمشان میکند، تعیینکننده برنامه سفر است.
موسیقی و ورزش؛ پیشتاز سفرهای رویدادمحور شخصی
در این سالها موسیقی زنده و گردشگری مرتبط با ورزش از بخشهای به سرعت روبه رشد شدهاند. در گزارش سازمان ملل متحد آمده گردشگری ورزشی تقریباً ۱۰ درصد از درآمدهای صنعت گردشگری را تشکیل میدهد و پیشبینی شده این مقدار تا سال ۲۰۳۰،به ۱۷.۵ درصد افزایش یابد. در این راستا رویدادهایی مثل المپیک زمستانی ۲۰۲۶ یا جام جهانی در صدر این منابع جذاب هستند. از سویی اشتیاق برای سفرهای موسیقیمحور هم به همان اندازه زیاد است. هیجانی که خبر برگزاری (نهچندان قطعی) تور جهانی ۲۰۲۶ “بیتیاس” یا تورهای چندقارهای خوانندگانی مثل تیلور سوئیفت ایجاد کرده به خوبی رونق این روند جهانی «گردشگری» را نشان میدهد که بر تصمیمات سفر تأثیر میگذارند. حالا هتلها و برگزارکنندگان تور با خلق تجربههای سفارشی و برنامههای سفر شخصیسازیشده، به کارگیری کارشناسان در محل و طراحی گشت وگذارهای همراه با راهنما، به نیاز مسافرانی که به دنبال غوطهوری در هیجان بازیهای ورزشی و مسابقات یا حضور در ردیف اول کنسرتها هستند، پاسخ میدهند.
سفرهایی به قصد دویدن
این روند در راستای سفرهای سلامت محور، با افزایش تعداد افرادی که ساعتهای طولانی را پشت میز کار میگذرانند، ایجاد شد وقتی بسیاری از مسافران جوان، اشتیاق خود را به تعطیلات پرتحرکی مثل دویدن در یک مکان و مقصد جذاب و جاده زیبا نشان دادند. جالب اینجاست که این افزایش علاقمندی به مکانهای جذاب برای دویدن را پلتفرمهایی مثل Airbnb گزارش دادند و شروع به معرفی مکانهایی – خاصه در روستاها – کردند که برای این مخاطبان الهامبخش باشد.
سال پرهیز از توصیههای سفر هوش مصنوعی
هرچند این سالها بسیاری از کشورها و گردشگران برای رونق سفر به امکانات هوش مصنوعی روی آوردهاند اما پیشبینی شده اهل سفر در سال ۲۰۲۶ بیشتر از آن فاصله بگیرند. مشکل هوش مصنوعی فاصله بین قابلیتهای فعلی آن و ظرفیتهای مقاصد سفر است. هوش مصنوعی در سفر در ابتدا با وعده راحتی و نوآوری، کاربران اولیه را هدف قرار داد اما آنچه به عنوان سادهسازی سفر ارائه میشود میتواند ناخواسته باعث افزایش گردشگری بیش ازحد در مقاصد شود چراکه در پیشنهادهایش محتوای قابل جستجو بر تجربیات معنادار، اولویت دارد، مسافران را از برنامهریزی معتبر و انسانی برای سفر دور میکند و البته ممکن است طراحانش هم فاقد شفافیت لازم باشند. اما به نظرمیرسد حالا مسافران بیشتر به ارزش تعاملات شخصی و انسانی با متخصصانی که اطلاعات گستردهای از آن مقصد دارند، پی میبرند و بخصوص زمانی که پای سفرهای تجربی معناگرا و پیچیده در میان باشد، باز هم به سوی توصیههای واقعی انسانی باز میگردند.
افزایش سفرهای چند نسلی
شاید این تمرکز رسانهها بر تجربیات مشترک خانوادگی و کمپینهای در این زمینه باشد که باعث شده تا سفرهایی که والدین، فرزندان، پدربزرگها و مادربزرگها را در کنار هم قرار میدهد، یکی از تعیینکنندهترین روندهای فرهنگی دنیا در سال ۲۰۲۶ عنوان شود و این مساله برنامهریزان سفر و هتلها را به سمت طراحی و ارائه خدماتی متناسب با نیازهای این گروه از گردشگران سوق میدهد.
باهم بودن در سفر
گفته شده در سال ۲۰۲۶ گردشگران هم به کیفیت زمان در برنامهریزی سفر خود توجه دارند هم بیشتر به ارتباط با دیگران و همسفر داشتن اهمیت میدهند. حتی ترجیح میدهند بسیاری از فعالیتهای برنامه سفر خود را با همسفرانشان انجام دهند.
سفرهای مقرون بصرفه با کیفیت
این سالها نهتنها مقرون بصرفهبودن سفر که کیفیت سفر بر کمیت آن الویت دارد و به یک روند موردتوجه در دنیای سفر تبدیل شدهاست. ارزش بالای یک سفر، برتر از زیاد سفر رفتن است.
سفر جادهای با رویکردی اجتماعی
اینکه در این سالها نسل جدیدی از مسافران هستند که تجربیات فرهنگی بداهه در مسیر سفر را به تورهای از پیش برنامهریزی شده ترجیح میدهند و حتی علاقمندند خودرو خود را با افرادی متفاوت به اشتراک بگذارند، یکی از روندهای پرطرفدار سال ۲۰۲۶ و شاید سالهای بعد آن باشد. البته هرچند گفته میشود “جنبههای اجتماعی” رونقدهنده این روند است و براساس آنچه برخی اپلیکیشنهای سفر مثل بوکینگداتکام گزارش داده، ۸۴ درصد از مسافران از به اشتراک گذاشتن خودرو در تعطیلات استقبال میکنند و ۵۴ درصد هم به دنبال اپلیکیشنی هستند که در آن میتوانند مسافران را در مسیر مشابه بیابند اما شاید این روند در راستای اقتصادیترکردن هزینههای سفر هم موردتوجه باشد.
و در پایان همچنان نباید از روند روبه افزایش این سالهای پس از کوید که ترکیبی از کار و تفریح است غافل ماند. روندی که بهنظر میرسد باید تا سالها به آن توجه کرد؛ خاصه هتلهایی که زمانی اقامتگاههای تجاری به شمار میرفتند و میزبان برگزاری رویدادها و افراد درحال ماموریت بودند و حالا میتوانند جنبههای تفریحی خود را افزایش دهند.
